Şu fotoğraf son 10 yılın enflasyonuyla ilgili bir grafik. Ortasında vadiye benzer yerdeki dikey çizgiyle işaretlenen 2023 Haziran-Temmuz tarihi, benim "finansal okuryazarlığın" önemini kavramamda bir dönüm noktası.
O tarihten önce enflasyon bir zirve yapmıştı. Sonrasında grafikte düşüyor gözükse de gerçekler acıtıyordu. Açıklanan veriler zaten inandırıcı bulunmuyordu. İşte o tarihte, düştü derken birden enflasyonu tekrar yükseltmeye başladılar. Birkaç hafta içinde dolar %30-40 yükseldi. Akaryakıt gibi ürünlerde de buna yakın oranlarda fiyat artışları oldu. Ardından enflasyon bir daha zirveyi zorladı ve %75'i gördü. Şimdilerde de pek aşağı inmiş değil üç yıl öncekine yakın seviyede.
Bunlar ne demekti? Elindeki 100 liranın alım gücünün birkaç haftada içinde 70 tl, bir yıl içinde 57,14 tl'ye düşmesi demekti. Yani paranızın neredeyse yarı yarıya erimesi demekti.
Paranın, olduğu yerde erimesi yetmezmiş gibi bir de faiz sorunu var. Kişilerden kurumlara, şirketlere... faizli kredi kullananlar ödedikleri faizleri ürünlerine ve hizmetlerine yansıtıyorlar. Böylece piyasadaki her ürünün fiyatı artıyor, en ufak bir ürün satın alan kişi, o ürünü üretenin, tedarik sağlayanın, markette satanın... kredi faizlerini ödemiş oluyor. Ben faize bulaşmam, demenin faydası yok. Hem finans sistemine hem de reel piyasalara tamamen faiz sistemi hakim olmuş. Kaçma şansı yok. Satın alınan neredeyse her ürün ve hizmette müşteriler faiz ödüyor. Para faizle iş yapanlara akıyor. Millete ait devlet bütçesinin önemli bir bölümünün faize gitmesi de ayrı bir husus. Böyle bir durumda sürekli sömürülen tarafta olmak mı, yoksa oynanan oyunun kurallarına göre davranıp kayıpları kısmen telafi etmeye çalışmak mı?
Bu noktadan sonra artık elinde olanı korumanın, ödemeleri nasıl daha avantajlı hale getireceğinin, kredinin (pardon finansmanın) veya kredi kartlarının nasıl daha uygun kullanılacağının, tasarrufun, birikimin ve yatırımın yollarını öğrenmenin, tabiri caizse seni soyan sistemin işleyişini öğrenip oyunun kurallarına göre hareket etmenin lüzumu ortaya çıkıyor.
Bugün insanların ve özellikle de gençlerin bir meslek sahibi olması kadar, kazandıklarını korumayı öğrenmeleri de o kadar önem arzediyor. Onun için finansal okuryazarlık eğitimi erken başlamalı. Bu konuda online eğitim ve sertifika veren resmi bir site de var. Benzer bir eğitimi her gencin ve yetişkinin alması lazım. Çok uzun bir eğitim değil. İlgili videoları izleyerek ve küçük testler çözerek birkaç günde 1, 2 veya 3. düzeyde sertifika alınabilir. Tabi, buradaki teorik bilgilerin uygulamada da test edilmesi lazım.
Biz geç kaldık, bizden sonrakiler geç kalmasın.
Söz konusu eğitim için bk. Türkiye'nin Finansal Okuryazarlık Platformu
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder